2014: Bergen op Zoom

Bergen op zoom is de winnaar van de BNG Bank Erfgoedprijs 2014. Tijdens de feestelijke uitreiking in Kampen op vrijdag 31 oktober 2014 won Bergen op Zoom de BNG Bank Erfgoedprijs en ontving de cheque uit handen van Deltacommissaris Wim Kuijken. Bergen op Zoom nam het op tegen de andere genomineerde gemeenten Coevorden, Midden-Delfland en Rheden.

1182838_Bergen_op_Zoom_Panorama_5

BERGEN OP ZOOM
Van oudsher kent Bergen op Zoom een sterk militair karakter. Ook nu nog worden stad en landschap en het vele erfgoed goed verdedigd. Een sterke visie op het erfgoed is gekoppeld aan doelstellingen en een uitvoeringsprogramma met actiepunten voor 7 jaar. Erfgoed vormt in  Bergen op Zoom het DNA van veel projecten en ontwikkelingen. Gedurfd en eigentijds worden projecten aangepakt, bijvoorbeeld om forten en linies beleefbaar te maken en toeristisch te ontsluiten.
Voortreffelijke voorbeelden daarvan zijn de onderwaterbrug bij Fort de Roovere en de architectonisch zeer fraai vormgegeven houten waterloopbrug bij het verdedigingsbolwerk Ravelijn. De verfraaiing van de openbare ruimte van de binnenstad door middel van het Pleinenplan verdient meer dan lof. Bijzonder is het beperkt toegankelijk maken van De Grebbe, het 780 meter lange middeleeuwse gewelfde riool onder de stad.
Bergen op Zoom kent daarnaast een lange traditie van herbestemmen, en heeft al een reeks aan voorbeeldige herbestemmingen op haar naam. Recent is daar suikerfabriek De Zeeland aan toegevoegd, herbestemd tot supermarkt met winkelcentrum. Aan dit alles wordt gewerkt met multidisciplinaire projectteams; een herbestemmingsteam met gemeentelijke afdelingen en vastgoedpartijen is zelfs in oprichting. Leegstand vraagt immers om afstemming en bundeling van krachten. Zo is er een subsidieregeling ingesteld voor eigenaren die meewerken om van een winkel (weer) een woning te maken en de voorgevel daarbij te restaureren/herstellen. Inwoners dragen ook bij, met crowdfunding bij de geplande uitkijktoren voor Fort de Roovere of door tijdens het bouwproces hun hulp aan te bieden.
Het bewonersinitiatief voor stadstuinen op braakliggende terreinen is door de gemeente omarmd en is een groene verrijking van de stad. Ook kent Bergen op Zoom veel cultuurhistorische organisaties en actieve vrijwilligers. Zo zetten ruim 1000 mensen zich in voor de Open Monumentendagen die in de stad een extra dimensie hebben gekregen onder het mom van ‘Kunsten in Monumenten’. Beeldende kunst, zang, dans en films op monumentale locaties. En ook aan de jeugd is gedacht. Niet alleen met de goed verzorgde educatieve programma’s van het prachtige museum de Markiezenhof of door tijdens de Klassendag terug te gaan naar de Middeleeuwen. Jeugdcultuur is namelijk een onderdeel van de Open Monumentendag. Op de zaterdagavond zijn optredens van bandjes op bijzondere monumentale locaties, waar jongeren via social media worden geïnformeerd over de bandjes en de erfgoedlocaties. Dat klinkt als muziek in de oren!

Bergen op Zoom winnaar BNG Bank Erfgoedprijs 2014 Kunsten '92 Erfgoedplatform erfgoedbeleid gemeenten

UIT HET JURYRAPPORT

  • Sterke openbare ruimte: pleinenplan, relatief weinig commerciële ontsiering, fraai straatbeeld en –plaveisel, oude muurreclames weer zichtbaar, informatieborden voor inwoners, cultuurhistorisch gaaf ensemble van de Markt.
  • Groen in de stad: de Stadstuin aan de Fabriekstraat door bewoners. Mooi voorbeeld van (ook bestuurlijk) ‘braakliggend’ terrein voor burgerinitiatief.
  • Geslaagd herbestemmingsbeleid, culminerend in nieuw gebruik van industrieel erfgoed ‘De Zeeland’.
  • Aandacht voor militaire historie van linies en forten. Project Ravelijn getuigt van bestuurlijke lef, vernieuwende aanpak van Fort de Roovere.
  • Mooi en fors museum, met aandacht voor dejeugd.
  • Bewoners lijken tevreden en betrokken, maar verwachten (nog) meer gemeentelijk initiatief.
  • Continuïteit van beleid: men is al lang bezig met erfgoed, bijvoorbeeld door een ‘Kerkenvisie’.
  • Financieel sterk: met beperkte middelen toch scoren en ook middelen elders verwerven.
  • Kanttekening: de randen van het centrum en de aanloopstraten tonen leegstand.
  • Tip: zou ‘water terug in de stad’ door het weer open leggen van de Oude Haven een extra kwaliteitsimpuls geven?
  • Algemeen: Bergen op Zoom is breed, bestendig en bewust bezig.
  • De jury heeft dus op grond van zowel de ‘theorie’ als de ‘praktijk’ van de genomineerden tot haar eindoordeel kunnen komen. Wie had net dat beetje meer, wat maakte uiteindelijk een onvergetelijke indruk? Bergen op Zoom is de winnaar, als gemeente die op veel erfgoedborden tegelijk schaakt, maar daarbij vooral haar (ouder wordende) uiterlijk uitstekend blijft verzorgen.

 LEES OOK:

BERGEN OP ZOOM WINNAAR BNG BANK ERFGOEDPRIJS 2014