2013: Kampen

Kampen is de winnaar van de BNG Bank Erfgoedprijs 2013. Tijdens de feestelijke uitreiking in Schiedam op 31 oktober 2013 won Kampen de BNG Bank Erfgoedprijs. Kampen nam het op tegen de andere genomineerde gemeenten ‘s-Hertogenbosch, Leiden, Noordoostpolder en Winterswijk.

ZIcht op Kampen. IJsselfront. Foto: Gouwenaar

KAMPEN
“Kampen is een eigenwijs stadje, en dat is het altijd al geweest. Het verhaal van het Kamper erfgoed is het verhaal van mensen, van karakters. Het zijn mensen die het erfgoed van Kampen op buitengewone wijze verrijken, dragen en doorgeven. De Kamper Koppen: eigenwijs, grappig, karakteristiek of ontroerend, ze zijn onze Kamper Kracht, het geheime ingrediënt van ons erfgoedbeleid en degenen die het bijzondere verhaal van Kampen vertellen” (wethouder Janita Tabak).
Zo’n monumentale erfenis schept verplichtingen en daar heeft Kampen de laatste jaren flink in geïnvesteerd. Kampen opent haar poorten, maar blijft zichzelf en combineert authenticiteit met transformatie en innovatie. Erfgoedbreed heeft Kampen alles goed geregeld, van monumenten en (cultuur)landschap tot archeologie, maritiem erfgoed en de musea. Het profiel van de gemeente is verrijkt doordat kunst en cultuur manifester in de stad zijn dan jaren geleden. Het Stedelijk Museum met zijn vele vrijwilligers en bezoekers is een selling point van niveau. De jury waardeert dat Kampen eerlijk is over haar beperkte financiële mogelijkheden. Toch weet de stad als kleinere gemeente grote projecten aan te pakken, zoals de herbestemming van de Van Heutszkazerne tot cultuurcluster, of de ontwikkelstrategie voor een nieuw en voormalig landgoed. Innovatief is de twee kilometer lange waterkering van de binnenstad, geïnspireerd op het verleden, gefundeerd op het tracé van de oude stadsmuur en dwars door allerlei woningen en stadstuinen lopend. Bij hoog water wordt de kering in werking gesteld door 200 vrijwilligers, de hoogwaterbrigade. Met een pilot denken gemeente, monumentenraad, burgers en kerkgenootschappen ook na over de toekomst van het rijke religieuze erfgoed in de veranderende samenleving. Kampen heeft een duidelijke kijk op de toekomst, geworteld in het verleden. “We wezen u al op het Kamper karakter, dat net als het water eigenzinnig en soms grillig is. Net als de rivier heeft dit karakter ruimte nodig en dat betekent voor ons als gemeente dat we moeten durven loslaten. Minder regie willen voeren, niet altijd de touwtjes in handen willen hebben en meer vertrouwen op die eeuwenoude, eigenzinnige maar oersterke Kamper Kracht.”

Kamper Koppen & Kampen Beste Erfgoedgemeente winnaar BNG Bank Erfgoedprijs 2013 wethouder Janita Tabak kombord gemeente


UIT HET JURYRAPPORT

Kampen vormde voor de jury een verrassing: een fraaie en open rivierstad met uitstekende voorzieningen, betrokken bewoners, veel en mooi erfgoed en dynamisch erfgoedbeleid. In Kampen wil men wat en er gebeurt ook wat. Dat komt mede voort uit de ‘Kamper Kracht’. De prachtige portretten van de ‘Kamper Koppen’ laten dat zien: het zijn personen die zich op allerlei manieren inzetten voor het Kamper erfgoed. In Kampen is veel geïnvesteerd in de monumentale erfenis uit het verleden. De Van Heutszkazerne, een groot herbestemmingsproject van dit moment, wordt het nieuwe cultuurcluster. Het varende en maritieme erfgoed is in Kampen eveneens aanwezig. Innovatief en toekomstgericht is de aanpak en aanleg van de waterkering van de binnenstad, geïnspireerd op het verleden en gefundeerd op het tracé van de oude stadsmuur. Die loopt dwars door woningen, kelders en stadstuinen en wordt bij calamiteiten in werking gesteld door de Hoogwaterbrigade van ruim 200 vrijwilligers. Het Stedelijk Museum Kampen is met zijn collectie en museumpresentatie volgens de jury een pareltje van niveau. Erfgoed voor de jeugd wordt aangemoedigd, vaak door eenvoudige en effectieve leermiddelen. Zo trof de jury tijdens haar bezoek aan de stad zelfs enkele stripboeken over de geschiedenis van de stad. Kampen is rijk aan karakter(s).

Alle genomineerden voldoen op tal van punten in hoge mate aan de doelen en criteria van de BNG Bank Erfgoedprijs. Er is echter maar één winnaar: de jury heeft kampen als winnaar aangewezen van de BNG Bank Erfgoedprijs 2013. Kampen verdient deze prijs in de ogen van de jury omdat de stad:
• de durf heeft om van een van ouds introverte plaats een uitnodigende stad te maken;
• daarbij erfgoed op tal van manieren inzet als bouwsteen, inspiratiebron en innovatieve factor;
• eerlijk is over haar ambities, realistisch is over de financiële component in deze tijd en binnen de mogelijkheden goede accenten legt;
• inwoners en instellingen, maar ook de buitenwacht, zoals toeristen, studenten én de jury van de BNG Bank Erfgoedprijs weet te overtuigen;
• stadsgeschiedenis ook herleidt tot gezichten en verhalen van ‘gewone’ Kampenaren: de Kamper Koppen;
• nuchter en authentiek blijft en uitgaat van en vertrouwt op de eigen kracht: de Kamper Kracht;
• nu al bezig is met de toekomst en inspeelt op maatschappelijke opgaven en veranderingen, waarbij een rol voor erfgoed is weggelegd: waterbeheer, maatschappij en religie.

LEES OOK:
• Juryrapport 2013
• Boekje BNG Bank Erfgoedprijs 2013
• In Tijdschrift Monumenten: Kampen, rijk aan karakter(s) & Kampen, het erfgoed boven water houten

Gemeente Kampen winnaar bng bank erfgoedprijs 2014 kunsten 92